“Klooster van Sinte Maria Magdalena van Bethanien”

Op de oudste kaart van Amsterdam, uit 1545, zien wij aan de oostzijde van de stad, direct achter de stadsmuur langs de Kloveniersburgwal, een rij kloostercomplexen, gewoonlijk bestaande uit vier vleugels rondom een als tuin aangelegde binnenplaats. Eén daarvan heette ‘Sinte Maria Magdalena van Bethaniën’. Van oorsprong was het gebouw bestemd voor vrouwen die boete wilden doen voor een losbandig leven, maar die ‘bekeerde susteren’ maakten al spoedig plaats voor aanzienlijke dames. Het kapittel van de Haagse Hofkapel verleende het Amsterdamse klooster in 1462 het recht om een eigen kapel te bouwen bediend door een eigen rector of kapelaan, met een eigen kerkhof. Dat het Bethaniënklooster aanzien genoot in de stad, blijkt uit de taak om koeien te mesten voor de schuttersmaaltijden. De naam Koestraat herinnert er nog aan. Het stadsbestuur had omstreeks 1500 bouwgrond nodig, en het Bethaniënklooster had geldgebrek; over het kloosterterrein werden de Bethaniënstraat en de Koestraat aangelegd. Ook aan de oostzijde kwamen huurwoningen. In 1578 werden alle kloosters opgeheven en verkaveld.

DE NOORDVLEUGEL

Alleen de noordvleugel van het Bethaniënklooster langs de Barndesteeg is blijven staan. Dat gebouw heeft verschillende bestemmingen gehad, omstreeks 1970 was er onder meer een timmerfabriek gevestigd, totdat het wegens bouwvalligheid moest worden ontruimd. De gemeente kocht het historisch belangrijke restant van het verder verdwenen klooster, in afwachting van een restauratieinitiatief. Dat kwam van de voor dit doel opgerichte Stichting Bethaniënklooster, die inmiddels is gefuseerd met de Stichting Jan Pietersz. Huis II, voor de huisvesting van jonge musici.

Het gebouw bestaat uit een overwelfd souterrain, twee verdiepingen die grotendeels zijn samengevoegd tot één zaal en een kap die enkele woningen bevat. Het souterrain, dat nog zijn 15de-eeuwse gedaante heeft, is waarschijnlijk gebouwd voor berging, daarboven kwam dan het refectorium of de refter, de eetzaal, en op de tweede lag het dormitorium, de slaapzaal. In 1700 werd de vloer met balklaag van de slaapzaal grotendeels weggesloopt om een hoge kerkruimte te formeren.